Có những cuộc cạnh tranh không hề ồn ào trên truyền thông như Mitsubishi Destinator, đó là cuộc đua trong phân khúc xe 16 chỗ vận chuyển hành khách. Trong ba thập kỷ, bốn ông tướng mini-bus đã vẽ nên bản đồ quyền lực đầy kịch tính trên thị trường Việt.
Toyota Hiace vị vua cũ với bộ giáp thép không gỉ từ thập niên 90. Ford Transit kẻ thách thức đổ bộ năm 1997. Mercedes Sprinter quý tộc Đức xuất hiện năm 2004 tham vọng vẽ lại tầng lớp. Và Hyundai Solati chiến binh trẻ điểm danh muộn màng năm 2018 mang theo vũ khí giá của thời buổi kim tiền.
Sử thi mini-bus: cuộc chiến ngầm trên đường phố Việt
Nếu đường phố Việt là đại dương, Toyota Hiace là con cá mập thống trị vùng biển từ những năm 90. Chiếc mini-bus mũi vuông, thân hình chữ nhật quyền lực là biểu tượng của sự tin cậy tuyệt đối trong làng vận chuyển. Thập niên 90 và đầu 2000, nhìn đâu cũng thấy đàn cá mập bơi lội trên đường.
Động cơ diesel bền bỉ trên mọi cung đường từ cao nguyên đến đồng bằng, đầu vuông đặc trưng cắt gió như tàu phá băng. Người ta nhớ Hiace không phải vì tính sang trọng hay êm ái, mà vì nó không bao giờ đứng yên, luôn luôn di chuyển.
Năm 1997, Ford Transit đến để “câu cá mập” theo đúng nghĩa đen. Ford biết không thể đánh bại Toyota bằng độ bền (đó là trận chiến đã thua ngay từ đầu), nên chọn không gian và tiện nghi để cạnh tranh.
Trần xe cao hơn, cửa sổ rộng hơn, ánh sáng nhiều hơn, điều hòa phân bổ đều hơn. Trong cuộc chiến sedan, Ford Mondeo chấp nhận thua Toyota Camry, nhưng cuộc chiến mini-van, Transit chưa bao giờ lùi bước, dù bán kính quay đầu không hề nhỏ. Trong những mẫu xe một thời khai tử của Ford, không có tên Transit.
Năm 2004, cuộc chơi thay đổi hoàn toàn khi quý tộc Đức bước vào. Mercedes Sprinter không đến để cạnh tranh giá với Hiace hay Transit trên sân chơi vận tải công nhân, cô bác đi chùa, du lịch bình dân. Mercedes nhắm thẳng vào phân khúc cao cấp: công ty lữ hành, khách sạn 5 sao, doanh nghiệp muốn tạo ấn tượng với đối tác nước ngoài. Sprinter xuất hiện đỉnh đạc với logo ngôi sao ba cánh lấp lánh trên mặt ca-lăng.
Từ 2004 đến giữa thập niên 2010, Sprinter khắc tên mình vào thị trường mini-bus cao cấp. Các tour du lịch xuyên Việt cho khách Tây, shuttle bus của resort nghỉ dưỡng, đâu đâu cũng thấy ngôi sao ba cánh lăn bánh.
Đến năm 2018, khi thị trường mini-bus hạ nhiệt, Hyundai Solati bất ngờ điểm danh. Solati sinh ra trong thời đại người dùng đã thông thái hơn, khó tính hơn. Họ không chỉ muốn bền như Hiace, rộng như Transit, sang như Sprinter – họ muốn tất cả, với giá Hyundai. Từ thời điểm này, Solati trở thành xe vận chuyển, kiêm xe cứu thương.
Trở lại với nhân vật Ford Transit 18 chỗ, bánh kép
Ra đời năm 1965, Ford Transit là mẫu xe thương mại bán chạy hàng đầu thế giới nhờ khả năng chuyên chở đa mục đích: hàng hoá, hành khách, học sinh, công nhân viên, cô bác đi chùa…
- Thông số Ford Transit 18 chỗ: 1 tỷ 087 triệu
- Kích thước tổng 6.703 x 2.164 x 2.775 mm
- Trục cơ sở 3.750 mm, sáng gầm 150 mm
- Động cơ dầu 2.3, hộp số sàn 6 cấp, 171 mã
- Bánh sau kép, mâm xe tải vừa rẻ vừa ngon
- Màn hình kép 12.3 inch, kết nối không dây đầy đủ
- Camera lùi, cảm biến đỗ xe, kiểm soát hành trình
- Phanh ABS, phanh điện tử EBD, cân bằng điện tử ESP
- Đèn LED tự động bật/tắt, gương chiếu hậu chỉnh điện
- Cửa trượt điện, bệ bước chân điện, ghế lái chỉnh điện
- Hàng ghế cuối gập gọn, thuận tiện cho nhiều mục đích
- Nội thất, tiện nghi tương đương xe du lịch Territory
Tipcar đánh giá Ford Transit.
Thị trường khác nhau kiểu dáng khác nhau, nhưng cửa trượt không thay đổi. Tại Việt Nam, Transit là chân trụ doanh số của Ford từ năm 1997, xua đuổi cá mập Toyota Hiace, chiếm lĩnh thị phần Mercedes Sprinter. Khi phong trào độ limousine khởi xướng bởi DCAR, Transit trở thành cái tên được độ nhiều nhất, hô biến chiếc mini-bus 16 chỗ thành 10 chỗ full option; hoặc phiên bản xe chủ tịch 07 chỗ có giường ngủ.
Sau khi Explorer thuộc ngũ tướng nhà Ford được lệnh rút quân, Ford Transit hoàn toàn mới (16 chỗ và 18 chỗ) lắp ráp tại nhà máy Hải Dương được giới thiệu đến cộng đồng kinh doanh vận chuyển: 905 triệu bản 16 chỗ; 1 tỷ 087 triệu bản 18 chỗ; từ 1 tỷ 400 triệu cho bản cải hoán Limousine đúng đỉnh.
Bất kỳ chiếc mini-bus chở khách nào như Ford Transit, Hyundai Solati, Toyota Hiace với cấu trúc trần cao bánh nhỏ, dù độ hay không độ, khi đi tỉnh vào ban đêm, hành khách trên xe tốt nhất vẫn nên niệm phật.
Team Suốt Ngày XE đã từng đi tuyến Sài Gòn – Phan Thiết, chứng kiến mini-bus của nhà xe không tiện nêu tên phóng đi với tốc độ 120km/giờ, may mà đoạn cao tốc Long Thành – Dầu Giây không có đoạn nào kiểu Slalom test và Moose test.
Liệu Ford Transit có dẫn đầu xu hướng mobi-home?
Từ năm 2020 trở lại đây, một làn sóng văn hóa mới len lỏi vào Việt Nam như những cơn gió từ phương Tây: Mobile Home – ngôi nhà di động. Thế hệ trẻ, những người đã quá quen với việc thuê nhà, sống trong căn hộ bỗng khao khát một thứ gia vị tự do – tự do không gian, tự do di chuyển, tự do sống theo cách của mình.
Ford Transit với chiều cao trần 1.9m cho phép một người trưởng thành đứng thẳng; chiều dài cơ sở 3,750mm đủ ôm ấp ba người lớn, trở thành lựa chọn số một cho cộng đồng Van Life.
Các xưởng độ xe ở Sài Gòn rất hào hứng nhận vài đơn hàng độ Transit mỗi tháng. Từ những bản độ cơ bản với giường ngủ và tủ bếp mini, đến những kiệt tác hoàn chỉnh với hệ thống điện mặt trời, thùng chứa nước, tủ lạnh, thậm chí cả bàn làm việc cho cư dân digital nomad. Có thể nói mobi-home không cần mùi hương xa xỉ, chỉ cần tỉ thích, muội thích, là đủ đẹp.
Transit 2015-2018 đời cũ, giá khoảng 400-500 triệu đang được sang tay rất nhiều. Người ta không mua để chở khách nữa – họ mua để chở cuộc đời mình đi khắp nhân gian. Đây không chỉ là trend, đây là xu hướng thầm lặng về cách người trẻ Việt nhìn nhận khái niệm “nhà”. Không còn bốn bức tường cố định, nơi sáng thức dậy thấy biển, trưa là núi, tối là thành phố.
Ford Transit từng đến để “câu cá mập” năm 1997, chiến thần vận chuyển gần 30 năm, giờ đây đóng vai trò quan trọng hơn nhiều: chở theo giấc mơ tự do của một thế hệ. Con đường là nhà, và nhà là nơi tự do vẫy gọi. Là trăng trên đầu, là đất dưới chân. Là chúng mình ở giữa tâm điểm cuộc đời.
