Chúng tôi không hẹn mà gặp Martin 911 trong xưởng chăm sóc xe mới khai trương ở Quận 7, ngay khi anh vừa đóng cửa chiếc 911, chuẩn bị bàn giao cho kỹ thuật viên kiểm tra lần cuối trước khi mời khách đến nhận xe.
Bên ngoài cửa kính, dòng xe vẫn đang nối đuôi. Mercedes, BMW, Lexus, có cả cây đinh ba Maserati vừa lướt qua. Mỗi thương hiệu đều có nhóm người hâm mộ, đều có lịch sử đáng tự hào. Nhưng nếu hỏi, đâu là cái tên khiến cậu thanh niên hai mươi tuổi treo ảnh trong phòng ngủ, doanh nhân bốn mươi đặt làm mục tiêu phấn đấu, người sáu mươi vẫn mỉm cười mỗi lần nhắc đến, nhiều người sẽ cùng gọi một cái tên:
Porsche 911.
Porsche chưa bao giờ gồng gánh biến 911 thành mẫu xe bán chạy nhất thế giới, họ cũng không biến nó thành chiếc xe mạnh nhất ở từng thời điểm. Thế nhưng hơn sáu thập kỷ, mỗi lần thế giới nhắc đến “xe thể thao”, cái bóng 911 phủ lên tất cả.
Chúng tôi kéo hai chiếc ghế lại gần nhau. Martin nhấp ngụm cà phê, nhìn 911 vài giây rồi cười: “Nói về Porsche 911 giống nói về bạn cũ. Càng quen lâu, càng phát hiện nhiều điều chưa hiểu hết.”
Theo anh, điều gì khiến Porsche 911 hiếm khi có bản facelift?
Martin 911 cười, đưa tay vuốt nhẹ vị trí lưới tản nhiệt mà không tản nhiệt của chiếc xe như thể đang chạm vào kỷ niệm cũ.
Câu hỏi rất đúng trọng tâm. Điều khiến 911 tồn tại hơn sáu mươi năm không nằm ở con số, cũng không nằm ở lưới tản nhiệt, mà nằm ở sáu mươi năm đó, nó vẫn khiến người ta nhận ra ngay từ cái nhìn đầu tiên. Ngành ô tô mỗi năm xu hướng thay đổi một lần, vài năm làm một cuộc cách mạng. Xe càng cỏ, càng ra nhiều bản facelift để khách hàng thấy mình vẫn mới như cũ.
Porsche cũng thay đổi, nhưng hầu như không có khái niệm facelift, chỉ tinh chỉnh tinh vi từng giọt, giống cách đàn ông trưởng thành theo năm tháng. Mái tóc điểm bạc, khuôn mặt thêm nếp nhăn, súng ống ba lần lên bảy lần lép, nhưng bạn bè vẫn nhận ra mình. Đó là điều khó nhất.
Từ chiếc 911 đầu tiên ra mắt năm 1963 đến thế hệ hôm nay, đường cong mái xe, động cơ boxer đặt sau, cảm giác lái và cả triết lý thiết kế gần như vẫn nguyên đó, cơ bản vì nó đã hoàn hảo ngay từ đầu. Ngay cả mũi tên tẩm mật Cayenne cũng không thay đổi quá nhiều. Người Đức nghiêm cẩn gọi kế thừa. Tôi cho đó là bản lĩnh.
Trên thương trường, tạo trend khó hơn bắt trend. Không ít mẫu xe nổi đình nổi đám rồi biến mất sau vài thế hệ. Porsche khác. Họ chấp nhận tiến chậm một chút, nhưng mỗi bước đều đặt trên nền móng đã được kiểm chứng nhiều thập kỷ. Tôi nghĩ đó mới là lý do 911 không chỉ bán xe, không chỉ bán option, mà bán niềm tin di sản.
Có người nói Porsche 911 là chiếc xe của mọi thế hệ đàn ông?
Martin bật cười.
Câu đó nghe rất cảm tính, nhưng tôi thấy có cảm tình. Một cậu sinh viên hai mươi tuổi treo ảnh 911 trong phòng vì mê tốc độ. Đến lúc đi làm, cậu vẫn giữ bức ảnh đó vì coi nó là mục tiêu.
Khi trở thành doanh nhân bốn mươi tuổi, nhiều người mua 911 như phần thưởng tự tặng cho bản thân. Điều thú vị là, ngay cả khi đã đủ tiền đổi xe, họ vẫn giữ 911 trong gara. Vì sao?
Porsche chưa bao giờ bán mùi hương xa xỉ. Ferrari khiến người ta ngoái nhìn. Lamborghini khiến người ta nghe thấy từ rất xa. Porsche 911 khiến người ta muốn giữ cho đời sau.
Thậm chí cái tên 911 cũng là câu chuyện thú vị. Ban đầu Porsche đặt tên xe là 901, nhưng Peugeot đã đăng ký bản quyền cách đặt tên ba chữ số có số 0 ở giữa; họ buộc phải đổi thành 911.
Một thay đổi từ số 0 thành số 1, vô tình tạo nên cái tên biểu tượng của biểu tượng. Cuộc đời đôi khi cũng vậy. Có những khúc cua tưởng thua rồi, cuối cùng đưa mình đến đúng nơi. Nếu ngày ấy Peugeot không phản đối, biết đâu hôm nay chúng ta đang ngồi nói về Porsche 901.
Động cơ boxer có thật sự làm nên linh hồn Porsche 911?
Cộng đồng Suốt Ngày XE hay truyền tụng về động cơ boxer như nói về món đặc sản, rằng nó ngon, nó nổi tiếng, nó là truyền thống của Porsche. Tôi nghĩ khác. Boxer 6 xi-lanh không phải đặc sản, mà là đặc ân.
Sáu mươi năm trước, trong khi cả ngành công nghiệp ô tô chạy theo động cơ đặt trước vì dễ sản xuất, dễ cân bằng và dễ bán, Porsche kiên trì đặt toàn bộ khối động cơ ra phía sau.
Về lý thuyết, đó là cấu trúc rất khó thuần hóa, bởi trọng lượng dồn về phía sau luôn khiến chiếc xe trở nên nhạy cảm khi vào cua tốc độ cao, kiểu như chạy Hai bài Slalom test và Moose test.
Nhưng người Đức không né tránh nhược điểm, họ dành chục năm để biến nhược điểm thành ưu thế. Từ hệ thống treo, phân bổ trọng lượng, khí động học cho tới cảm biến điện tử kiểm soát ổn định, tất cả đều phục vụ mục tiêu duy nhất: giữ lại linh hồn boxer mà vẫn khiến chiếc xe ngày càng dễ lái.
Trong những năm 1960, khí động học là khái niệm mới trong thiết kế ô tô, Porsche đã dành hàng nghìn giờ trong đường hầm gió (Wind Tunnel) để hoàn thiện hình dáng 911. Phần đuôi xe nâng cao một cách chủ đích, không chỉ tạo hình khối đặc trưng mà giúp tăng áp lực xuống cầu sau, nơi đặt động cơ và bánh dẫn động. Đây là một trong những giải pháp thiên tài, giúp khắc phục vấn đề cân bằng của cấu trúc động cơ đặt sau.
Đó là điều tôi nể Porsche (sau số lượng option). Rất nhiều hãng khi gặp khó sẽ đổi nền tảng để đi đường khác. Porsche chọn con đường Porsche. Sáu mươi năm cộng lại, thứ họ tạo ra không còn là chiếc xe, mà là trường phái kỹ thuật. Không phải tự nhiên người ta gợi ý cho các bạn lái mới: Mua Porsche ngồi trước, mua Mer ngồi sau. Đặt vé Phương Trang giường nào cũng được.
Nghe chí lý. Nhưng Porsche tạo hơn hai mươi phiên bản 911 để làm gì?
Nếu nhìn bằng tư duy bán hàng, người ta bảo Porsche rất biết cách bào, một mẫu xe mà sinh ra nào là Carrera, Carrera S, GTS, Turbo, Turbo S, GT3, GT3 RS, Targa, Cabriolet, Dakar, Sport Classic… nhìn thôi cũng đủ đau đầu. Các phiên bản Porsche 911 phổ biến có thể tóm gọn như bên dưới.
- 911 Carrera: có thể xem như bản base
- 911 Cabriolet: phiên bản mui trần lộng gió
- 911 Targa: phiên bản mui cứng, tháo rời
- 911 Turbo: cái tên chắc đã nói lên tất cả
- 911 GT: phiên bản xe đua hiệu suất cao
- 911 Dakar: phiên bản off-road king điển
- 911 Sport Classic: phiên bản kỷ niệm
Mở loa với âm lượng đúng 80% và xem clip bên dưới, bạn thích tiếng nổ của 911 nào nhất?
Nếu đứng ở góc độ chiến lược thương hiệu, tôi thấy họ đang đi trên đại dương xanh. Porsche quá hiểu không tồn tại chiếc xe thể thao hoàn hảo cho tất cả mọi người, cả nam và nữ, lẫn người giới tính linh hoạt. Người sống ở Munich khác người sống ở Saigon. Người máu pha xăng khác người thích uống trà sữa. Người ba mươi khác người năm mươi tuổi.
Nếu cố ép tất cả vào chung một hộp như Cá hộp Ba Cô Gái, cuối cùng chẳng ai thật sự hài lòng. Vì vậy, Porsche không tạo ra nhiều chiếc xe, họ tạo ra nhiều phiên bản của cùng một niềm khao khát, bên cạnh hàng trăm option cá hoá nhân. Dù Carrera hay GT3, chỉ cần nhìn từ xa vài chục mét, người khác vẫn biết ngay đó là 911, đâu không cần phải định danh chính xác 911 nào.
Nếu nói một câu duy nhất về Porsche 911, anh sẽ nói gì?
Martin nhìn chiếc xe đã hoàn tất mọi công đoạn kiểm tra. Kỹ thuật viên nhẹ nhàng gỡ tấm phủ vô-lăng, lau lại dấu vân tay trên tay nắm cửa rồi lùi sang một bên. Anh mỉm cười.
Tôi từng nghe nhiều anh em tranh luận Ferrari hay Lamborghini nhanh hơn, Maserati hay Porsche hiện đại hơn. Tôi thấy những cuộc tranh luận đều thú vị, cũng giống hỏi hoa hậu nào đẹp hơn? Như bạn cũng biết, mỗi hoa, đều có hậu của riêng mình. Muốn trồng hoa hậu như LS 500, nhà phải có sẵn chậu to.
Nhà mốt xa xỉ Louis Vuitton Pháp đã co-lab với Porsche trong dự án thời trang-ô tô đỉnh cao: phát triển từ dòng 911 thế hệ 964, giai đoạn sản xuất năm 1989-1994, thực hiện bởi hãng độ Singer Mỹ.
Porsche 911, nó cho tôi cảm giác rằng sáu mươi năm trước, một nhóm kỹ sư tài năng người Đức đã đặt hết niềm tin vào điều gì đó lớn lao. Sáu mươi năm sau, những người kế nhiệm dù đang ở bất kỳ đâu trên thế giới, vẫn đủ bản lĩnh để bảo vệ niềm tin ấy.
Có lẽ vì vậy, nhiều người không coi 911 là phương tiện di chuyển, họ xem là cột mốc. Mua Porsche 911 chưa chắc chứng minh bạn thành công hơn ai đó, nhưng ít nhất, nó ghi dấu hành trình bạn đã đi bao xa, để đến ngày kéo tấm vải xuống trong nghi thức bàn giao xe. Nhất bái thiên địa, nhị bái Por-sche.
Xin mượn lời người bạn trong hội, nếu phải nói một câu duy nhất về Porsche 911: “Với đàn ông chúng ta, sau tất cả những trải nghiệm từ xe cỏ lạ đến xe off-road trên đồi cỏ đen, cuối cùng sẽ dừng bánh ở Porsche 911 mà không thể, cũng không cần giải thích lý do”.
Những câu hỏi thường gặp về Porsche 911
Tại sao thiết kế của Porsche 911 hầu như không thay đổi qua hơn 60 năm? Porsche 911 được xem là đã hoàn hảo ngay từ đầu với đường cong mái xe, triết lý thiết kế đặc trưng giúp nhận diện tức thì từ cái nhìn đầu tiên. Thay vì chạy theo các bản facelift thay đổi diện mạo liên tục, Porsche chọn cách tinh chỉnh tinh vi từng chi tiết để kế thừa và bảo tồn giá trị di sản.
Nguồn gốc thực sự của cái tên “911” bắt đầu từ đâu? Ban đầu, mẫu xe này được đặt tên 901, nhưng do hãng Peugeot Pháp đã đăng ký bản quyền cho các tên gọi ba chữ số có số 0 ở giữa, Porsche buộc phải đổi thành 911. Sự thay đổi ngoài ý muốn vô tình tạo nên cái tên mang tính biểu tượng toàn cầu cho đến ngày nay.
Lý do gì Porsche trung thành với động cơ Boxer đặt sau dù cấu trúc này rất khó cân bằng? Dù động cơ đặt sau gây khó khăn về mặt vật lý khi vào cua, Porsche đã dành nhiều thập kỷ để biến nhược điểm thành ưu thế thông qua hệ thống treo và khí động học trong đường hầm gió. Kết quả là hãng đã tạo ra trường phái kỹ thuật riêng, gần như không thể sao chép.
Vì sao Porsche 911 lại có tới hơn 20 phiên bản khác nhau? Porsche tạo ra sự đa dạng (từ Carrera, Targa đến Turbo, GT3 hay Dakar…) để đáp ứng từng cá tính, độ tuổi và nhu cầu riêng biệt của khách hàng trên khắp thế giới. Tuy nhiên, dù là phiên bản nào, tất cả đều chia sẻ chung bản sắc và niềm khao khát mãnh liệt mang tên 911 không thể nhầm lẫn.
Đối thủ của Porsche 911 là mẫu xe nào trên thị trường? Hầu hết mẫu xe đang bán trên thị trường đều có đối thủ gián tiếp hoặc trực tiếp, như Baby Land Cruiser chẳng hạn. Nhưng với riêng 911, hiếm ai có thể gọi tên mẫu xe đối thủ, dù xét trên mọi yếu tố. Nếu số dương trên 10 tỷ, bạn có thể nhắm đến AMG SL 63 Roadster mui trần mạnh như súng, đúng đẹp như hoa hậu.
