Một chiếc Porsche ôm cua nhiều năm, bắt đầu say sóng. Qua gờ giảm tốc, thân xe lắc thêm một nhịp. Vào cua, đầu xe chậm hơn tay lái nửa giây. Chủ xe mang xe đến hai gara nhờ tư vấn.
Gara thứ nhất báo giá thay mới bốn cây phuộc: 200 triệu. Gara thứ hai kiểm tra từng cây, báo giá phục hồi bộ phuộc 10 triệu. Làm xong trong 2 ngày. Bảo hành 6 tháng.
Anh chủ xe chốt phương án hai trong vòng 3 giây, vì sau khi xem xét còn cứu được, chưa phải hy sinh 200 triệu cho bộ phuộc OEM chính hãng. Vậy, phụ tùng Öhlins chính hãng và hàng OEM có khác nhau? Cũng nhiều đó.
Thế nào gọi là hàng chính hãng, hàng OEM và Aftermarket?
Trước hết, phuộc nhún (giảm xóc) làm nhiệm vụ gì trong hệ thống treo? Lò xo đỡ xe, nhưng lò xo luôn dư thừa năng lượng: nén xuống thì bật lên, bật lên rồi nhún xuống.
Phuộc là bộ phận nhắc lò xo bình tĩnh, hoạt động bằng cách ép dầu chảy qua những khe hẹp để dập tắt dao động. Nhờ vậy, bánh xe luôn bám đường, người ngồi trong xe có cảm giác, chính xác là không có cảm giác gì khi xe đang chạy phà phà.
Öhlins chính hãng là sản phẩm mang nhãn Öhlins, do Öhlins thiết kế, sản xuất, kiểm tra và chịu trách nhiệm. Hãng đi hai nhánh: cung cấp thiết bị gốc (OEM) cho các hãng xe từ hiệu suất cao đến thể thao đại chúng, đồng thời bán sản phẩm thay thế dưới thương hiệu Öhlins cho các tay lái muốn nâng cấp trải nghiệm.
OEM (Original Equipment Manufacturer, nhà sản xuất thiết bị gốc) là phụ tùng do nhà cung cấp làm theo bản vẽ và thông số của hãng xe, lắp ngay trên dây chuyền nhà máy. Cùng chiếc xe, cây phuộc “zin” có thể mang tên một trong số những nhà cung cấp lâu đời:
- Bilstein (Đức): thành lập năm 1873 bởi August Bilstein.
- Sachs (Đức): thương hiệu phuộc nay thuộc tập đoàn ZF.
- KW (Đức): dự án OEM đầu tiên là hệ treo cho Mercedes-AMG.
- Koni (Hà Lan): ra mắt phuộc thủy lực điều chỉnh được năm 1945.
- KYB (Nhật): hiện là nhà máy sản xuất giảm xóc lớn nhất thế giới.
Aftermarket là phụ tùng thay thế, do đơn vị không nằm trong chuỗi cung ứng ban đầu làm ra, hoặc do chính nhà cung cấp gốc bán qua kênh bán lẻ dưới tên riêng, chất lượng riêng.
Vậy ranh giới chất lượng nằm ở đâu? Giống câu chuyện hàng chính hãng Brembo: chất lượng không nằm ở hai chữ “chính hãng” hay “thay thế”, mà nằm ở ai làm, theo tiêu chuẩn kỹ thuật nào, quy trình kiểm tra ra sao. Phuộc OEM của hãng sản xuất uy tín là hàng tốt, luôn luôn tốt, không cần suy nghĩ nếu số ting-ting không thành vấn đề.
Tháng 10/2024, Brembo chốt số mua 100% Öhlins Racing từ tập đoàn Tenneco. Quý ông Matteo Tiraboschi, Chủ tịch điều hành Brembo, phát biểu: “Öhlins và Brembo sinh ra để dành cho nhau” và nhấn mạnh hướng đi giải pháp thông minh, tích hợp ở 4 góc bánh xe. Brembo làm xe dừng lại, Öhlins giữ bánh xe bám đường. Phanh và phuộc về chung một mái nhà, trở thành cặp bài trùng gần như bất khả chiến bại trong hệ hiệu năng cao.
Sự uy tín của phụ tùng Öhlins chính hãng từ đâu mà có?
Trong thế giới phụ tùng, uy tín thương hiệu không có sẵn trong không khí, càng không thể mua bằng chạy quảng cáo đa kênh trên các nền tảng Facebook, YouTube hay TikTok.
Với phuộc nhún, uy tín đo bằng quãng đường: nhiệt độ của dầu sau hàng chục vòng đua, hàng chục nghìn lần co duỗi mà không rò rỉ, không xuống cấp, vẫn nhún quyết liệt như tuổi 18.
Öhlins, hãng phuộc Thụy Điển khởi đầu từ xưởng cơ khí nhỏ năm 1976, làm thế nào để hôm nay có mặt ở MotoGP và Formula 1, đối tác kỹ thuật của Scuderia Ferrari, đồng thời trở thành cái tên quen thuộc trong giới gara lẫn người trực tiếp ngồi sau tay lái?
Nhìn lại gần nửa thế kỷ nhún lên nhún xuống, uy tín thương hiệu Öhlins gói trong ba điều: người sáng lập, đường đua, và cách đường đua đi vào chiếc xe thường ngày.
Thứ nhất, người sáng lập ngồi trên yên xe đua. Öhlins Racing AB ra đời năm 1976, do Kenth Öhlin, cựu tay đua motocross, sáng lập, khởi đầu từ xưởng cơ khí của cha ông.
Người đi sửa vấn đề mình từng chịu đựng trên đường đua thường hiểu vấn đề kỹ hơn người ngồi ở bàn vẽ. Năm 1978, hãng có nhà vô địch thế giới đầu tiên, Gennady Moiseev. Tính đến nay, Öhlin có hơn 470 danh hiệu đua xe, đối tác làm hàng OEM cho hơn 30 hãng.
Thứ hai, đường đua là phòng thí nghiệm. Hãng hiện diện ở MotoGP, Formula 1 và Superbike, là nhà cung cấp chính cho xe NASCAR Next Gen; từ năm 2022 chính thức là đối tác kỹ thuật của Scuderia Ferrari. Công nghệ van điều khiển điện tử CES bắt đầu được sản xuất hàng loạt từ năm 2003 trên xe Volvo cũng của Thuỵ Điển.
Thứ ba, từ đường đua ra đường phố. Năm 2009, Öhlins ra mắt dòng Road & Track cho ô tô, mang kinh nghiệm đường đua xuống mặt đường thường ngày qua công nghệ DFV (Dual Flow Valve, van hai dòng chảy).
Phuộc thông thường phản ứng chậm ở vùng tốc độ trung bình, khi xe băng qua ổ gà, người ngồi trong xe nghe tiếng “cộc” rất phê. Chạy qua 2 cái ổ gà là đủ 2 tiếng “cộc, cộc”. DFV mở thêm đường dầu thứ hai với bộ lá van mềm và nhạy hơn thông thường, giúp bánh xe hấp thụ dao động từ ổ gà, gờ giảm tốc êm hơn.
Phân biệt nhanh các loại hệ phuộc nhún, giảm xóc xe ô tô
Ô tô hiện đại sử dụng nhiều công nghệ hệ thống treo khác nhau, mỗi công nghệ có ưu điểm và nhược điểm riêng về sự thoải mái, hiệu suất và độ bền. Mục tiêu luôn là giúp giảm hiện tượng nghiêng thân xe, lún đuôi và chúi mũi; đồng thời hấp thụ rung lắc, duy trì sự ổn định từ lúc ôm cua đến khi tăng tốc.
Hệ thống giảm xóc truyền thống
Sử dụng các bộ phận cơ khí như lò xo cuộn, nhíp lá và giảm xóc thủy lực. Bền, đơn giản, dễ bảo trì, giá dễ chơi, đó là lý do chúng vẫn phổ biến trên hầu hết xe phổ thông của mọi hãng.
Hệ thống giảm xóc khí nén
Thay thế lò xo thép bằng các túi hoặc ống thổi chứa khí, điều khiển bởi máy nén và van. Bằng cách điều chỉnh áp suất khí, hệ thống có thể nâng hoặc hạ xe tùy tình huống vận hành.
Hệ thống giảm xóc thích ứng và chủ động
Sử dụng các cảm biến và bộ điều khiển điện tử, các hệ thống này điều chỉnh lực giảm chấn theo thời gian thực dựa trên phong cách lái xe, điều kiện mặt đường và tốc độ lái xe.
Nên mua phụ tùng chính hãng Öhlins hay hàng phổ thông là được?
Không có đáp án tổng hợp cho mọi chiếc xe, mọi nhu cầu, nhưng có thước đo chung được anh em trong giới gara đồng tình. Hãy xác định mục đích sử dụng: xe đi phố hằng ngày, xe chạy cao tốc đường dài, xe thỉnh thoảng nghịch bùn, hay chạy đua với tiếng vợ gọi?
Nếu xe còn phuộc zin và mục tiêu là êm, bền, đúng tinh thần nhà sản xuất, hàng OEM của những tên tuổi như Bilstein, Sachs, Koni, KYB đều là những lựa chọn có lịch sử dài, nhiều năm trang bị cho xe phổ thông ở hầu hết các hãng.
Nếu muốn nâng cấp và khả năng tinh chỉnh, thỉnh thoảng muốn ôm lấy một chút đường cong bất ngờ, Öhlins là tên tuổi quen thuộc của giới chơi phuộc toàn cầu.
Một điều nữa đáng cân nhắc: phuộc là phụ tùng quan trọng, mang tính cơ khí rất cao. Mỗi chuyến đi, nó co duỗi hàng chục nghìn lần, chịu nhiệt, chịu dầu, chịu bụi. Dung sai piston, độ chính xác lá van, loại dầu đổ vào trong đều ảnh hưởng trực tiếp đến độ êm trên xe.
Chính vì vậy, các thương hiệu phuộc ô tô có tiếng đều đến từ những nước có truyền thống cơ khí chính xác lâu đời: Thụy Điển, Đức, Hà Lan, Nhật, Mỹ.
Thái Lan và Trung Quốc là công xưởng lớn, giỏi gia công linh kiện phụ tùng, nhưng ở mảng phuộc ô tô, hai nền sản xuất này chưa tạo được thương hiệu tầm cỡ thế giới như nhóm trên. Làm phuộc cho xe máy Honda, Yamaha thì được và đạt yêu cầu người dùng phổ thông.
Mang xe đến KTV kiểm tra trước khi mua phụ tùng chính hãng OEM
Phuộc nhún là một trong 10 hệ cơ quan cốt lõi của xe, cũng là hệ có giá trị không hề nhỏ. Vì vậy, trước khi chọn phụ tùng chính hãng như Öhlins hay Bilstein, hoặc mua hàng aftermarket từ Trung Quốc cho rẻ bất ngờ (rẻ nửa giá so với phuộc chính hãng OEM), bạn cần mang xe đến kỹ thuật viên kiểm tra chuyên sâu, phục hồi chức năng bằng thiết bị chuyên dụng.
Có lúc phuộc chưa hỏng, chỉ nhức đầu sổ mũi do hao mòn tự nhiên: dầu xuống cấp, phớt chắn dầu bị chảy, ty rỉ, lò xo hết nhún. Phục hồi, thay phớt, thay dầu, vệ sinh, cân chỉnh lại tốn vài triệu, đủ nhún thêm 3 đến 5 năm.
Khi nào phuộc hỏng thật, lúc ấy, chốt phụ tùng chính hãng hay chọn hàng aftermarket cao cấp đã được anh em gara test kỹ, phụ thuộc vào chiếc xe còn mới hay cũ, mục đích sử dụng và ngân sách xuống tiền.
Các linh kiện cấu tạo chính của phuộc nhún và vai trò kỹ thuật
| Tên gọi linh kiện | Vai trò kỹ thuật |
| Vỏ phuộc | Chịu lực, giữ các chi tiết bên trong và kết nối phuộc với khung xe hoặc cầu xe. |
| Ty phuộc | Nối piston với khung xe; chuyển động cùng bánh xe và truyền lực giảm chấn. |
| Lò xo | Nâng đỡ trọng lượng xe, hấp thụ xung lực, giúp bánh xe trở về vị trí ban đầu. |
| Piston, van giảm chấn | Piston di chuyển; các van mở/đóng có kiểm soát, hạn chế xe nhún liên tục. |
| Dầu bôi trơn | Bôi trơn piston và ty phuộc, đồng thời giúp tản nhiệt khi phuộc hoạt động. |
| Phớt chặn dầu | Chặn dầu không bị rò ra ngoài; ngăn bụi, nước xâm nhập vào khoang dầu. |
| Bình khí nén | Tạo áp lực bù cho dầu, giúp phuộc ổn định, chỉ trang bị sẵn trên xe hạng sang. |
Chuyện kể rằng, có anh lái mới, mang xe mới bấm biển đến gara nhờ tư vấn, muốn lên 4 cây Öhlins để có cảm giác mới lạ.
– Lên luôn 4 cây Öhlins chắc nhún đã lắm à!
– Anh chạy trong phố, hay thường đi cao tốc?
– Cả hai, do đặc thù công việc của mình nó zậy.
– OK hiểu. Anh muốn cảm giác nhún như nào?
– Nó phải êm khi đề-pa, phát ra tiếng khi đạp.
– Vậy Öhlins không hợp, chị nhà nhún ngon hơn.
