Subaru BRZ và Mazda MX-5 là hai mẫu xe thể thao hiếm hoi vẫn trung thành với triết lý “nhỏ nhẹ, dẫn động cầu sau, ưu tiên cảm giác lái” giữa thời đại ôtô ngày càng nhiều công nghệ hỗ trợ.
Một chiếc coupe, một chiếc roadster, cả hai cùng theo đuổi trải nghiệm cơ học thuần khiết hơn con số công suất hay khả năng tăng tốc. Khi các hệ thống ADAS ngày càng phổ biến, BRZ và MX-5 đặt ra câu hỏi xưa như trái đất: lái xe thể thao có nên bật ADAS?
Subaru BRZ: cấu hình nhỏ nhẹ, cân bằng
Đầu những năm 2000, Subaru là hãng xe gắn liền với động cơ boxer nằm ngang và hệ dẫn động bốn bánh S-AWD, giá trị làm nên tên tuổi WRX và Impreza trên đường đua rally. Nhưng trong nội bộ hãng, có nhóm kỹ sư vẫn ấp ủ dự án khác: một chiếc coupe hai cửa, dẫn động cầu sau, nhẹ, rẻ, thuần khiết đến mức không cần trợ lực nào ngoài chính bàn tay người lái.
Ý tưởng đó suýt phá sản nhiều lần vì lý do đơn giản: xe coupe thể thao cầu sau không bán được nhiều, trong khi SUV và crossover đang là mỏ vàng của toàn ngành. Dự án sống lại khi Toyota vào cuộc.
Toyota đang tìm đối tác để hồi sinh dòng xe thể thao giá hợp lý sau khi Celica ngừng sản xuất. Subaru có nền tảng kỹ thuật về động cơ boxer phẳng, thứ cho phép đặt trọng tâm xe thấp một cách tự nhiên mà không hãng nào khác dễ dàng sao chép. Hai bên bắt tay, dẫn đến hai phiên bản song sinh: Toyota 86 và Subaru BRZ.
- Subaru BRZ giá tham khảo: 1 tỷ 500
- Tuỳ chọn số sàn 6 cấp hoặc số tự động
- Kích thước 4.265 x 1.775 x 1.310 mm
- Cấu hình 2 chỗ, khổ khi chất thêm đồ
- Động cơ Boxer 2.4, công suất 237 mã
- Dẫn động cầu sau, sáng gầm 130 mm
- Đèn pha mắt liếc theo góc đánh lái
Hasaki (Japan): Subaru BRZ thuộc Tứ trụ hiệu suất, nhưng không quá nhanh như nhiều người nghĩ, nó không theo kịp Civic Type R trong một lần “track day”. Nhưng điều này không ảnh hưởng đến sự phấn khích khi đạp đến vòng tua máy 4.000. Phải ở vận tốc trên 80km/h, chất lái Subaru BRZ mới thể hiện trọn vẹn.
BRZ được giới thiệu năm 2012 với cấu hình thiết kế rất rõ ràng: nhỏ nhẹ, không tăng áp, không AWD, không quá nhiều mã lực. Thế hệ thứ hai ra mắt năm 2021 giữ nguyên triết lý, nhưng nâng cấp động cơ lên 2.4L, giải quyết điểm yếu lớn nhất của bản đầu là mô-men xoắn khá đuối ở vòng tua trung bình.
Mời xem Soi Xe điều khiển Subaru BRZ lả lướt trên đường đô thị.
Subaru BRZ: những giới hạn phải chấp nhận
Không có triết lý nào không trả giá. Gầm BRZ thấp đến mức trở thành nỗi ám ảnh với bất kỳ ai từng lái nó trên đường, gờ giảm tốc, ổ gà ổ voi, dốc lên hầm xe đều là những cửa ải. Khoảng sáng gầm xe chỉ nhắm đến tối ưu khí động học và hạ trọng tâm, chưa bao giờ được thiết kế cho hạ tầng đường đô thị vốn không hoàn hảo.
Độ ồn trong cabin cũng là thực tế cần làm quen. Vì mọi thứ đều hướng đến giảm khối lượng, cách âm không được ưu tiên, tiếng lốp, tiếng gió, tiếng động cơ hòa vào nhau thành bản giao hưởng thô mộc mà không phải ai cũng thấy lãng mạn, đặc biệt trên hành trình dài.
Subaru BRZ bản số sàn 6 cấp với người mới, có thể là rào cản; nhưng với tài già đã quen tay, đây lại là một phần của cuộc chơi.
Mazda MX-5: chiếc xe người Việt chờ quá lâu
Nếu BRZ là dự án hồi sinh, MX-5 là huyền thoại chưa từng gián đoạn, có điều người Việt phải chờ quá lâu. Câu chuyện bắt đầu từ thập niên 80, nhà báo ô tô Bob Hall, trong một lần trò chuyện với Kenichi Yamamoto, khi đó là kỹ sư trưởng Mazda Bắc Mỹ, đặt ra câu hỏi: tại sao Mazda không làm lại một chiếc roadster nhỏ nhẹ kiểu Anh?
MX-5 đời đầu ra mắt năm 1989 tại triển lãm Chicago và gây chấn động ngay lập tức. Bob Hall cho biết trong một lần phỏng vấn sau khi MX-5 ra mắt được hai năm: “Ban đầu, chúng tôi ước tính Mazda sẽ bán được 40.000 chiếc MX-5 mỗi năm trên toàn thế giới. Doanh số tại Mỹ ổn định ở mức 4.000 xe/tháng, tại Nhật Bản khoảng 3.000 xe mỗi tháng. Con số thực tế trên toàn thế giới cao gấp 4 lần dự tính. Không ai ở Mazda tin nổi điều đó.”
Điều đáng nói là qua từng thế hệ, dù bán nhiều hơn, dù thân xe lớn hơn một chút, dù an toàn và tiện nghi được nâng cấp theo tiêu chuẩn hiện đại, Mazda chưa bao giờ để MX-5 tăng cân hay đánh mất bản chất nhỏ nhẹ – cân bằng – thuần khiết ban đầu.
Xe Vui Việt Nam review sâu chất lái Mazda MX-5.
Ramos (USA): Chiếc hai chỗ mui trần hạng nhẹ, cuốn hút, giá dễ chơi, hộp số sàn tuyệt vời, tất cả vừa đủ phá làng phá xóm. Khi chạy tốc độ cao kiểu Hai bài Slalom test và Moose test, cảm giác thân xe hơi nghiêng, nhưng vẫn trong tầm kiểm soát, đó cũng là một phần của trải nghiệm.
- Mazda MX-5 mui mềm giá 1 tỷ 339
- Mazda MX-5 mui cứng giá 1 tỷ 439
- Kích thước 3.915 x 1.735 x 1.235 mm
- Kiểu dáng roadster, cấu hình 2 chỗ
- Động cơ 2.0, công suất 181 mã, 205 Nm
- Hộp số (sàn) 6 cấp, dẫn động cầu sau
- Tính cơ học áp đảo các chi tiết điện tử
Mazda MX-5: cái giá của kiểu dáng roadster
Mazda MX-5 chia sẻ nỗi khổ gầm thấp với Subaru BRZ, nhưng ở mức độ khác, vì đây là xe mui trần, khoảng sáng gầm càng được siết chặt hơn để tối ưu độ cứng khung gầm khi mất đi phần nóc chịu lực.
Bộ ly hợp và cần số MX-5 nhẹ hơn BRZ về lực tác động, nhưng hành trình số ngắn, chính xác đến mức người mới có thể bị “lag nhẹ” nếu chưa quen cảm giác chuyển số quá Fast & Furious.
Ngoài độ ồn của xe thể thao nói chung, còn một điểm hạn chế rất riêng của MX-5 không liên quan đến cơ khí: khả năng thu hút đám đông. Với thiết kế mui trần bắt mắt, MX-5 dù giá không hề đắt so với giấc mộng BMW Z4 nhưng luôn khiến người lái trở thành trung tâm của đám đông khi dừng đèn đỏ hay đậu trước cửa quán cà phê, trà sữa.
Tắt hết ADAS, đón nhận niềm vui lái xe
Đây là điều bất kỳ ai từng cầm lái chiếc xe thể thao gầm thấp đúng nghĩa cũng sẽ gật đầu tán thành: cảm giác lái thật sự chỉ đến khi không có gì đứng giữa bàn tay và bốn bánh xe.
Các hệ thống hỗ trợ hiện đại như kiểm soát lực kéo (TCS), cân bằng điện tử (ESC), hỗ trợ phanh gấp, hỗ trợ giữ làn, được thiết kế cho mục tiêu an toàn đại trà, chúng can thiệp rất sớm, đôi khi sớm hơn cả bản năng của tài già giàu kinh nghiệm, để đảm bảo phần đông lái mới không mất kiểm soát. Chính sự can thiệp chủ động vô tình triệt tiêu niềm vui cầm lái trên BRZ và MX-5.
Nhưng, tắt ADAS chỉ nên thực hiện trong môi trường kiểm soát được: track day, sân tập lái, hoặc cung đường vắng, khô, quen thuộc, người lái đã đủ trình đọc và xử lý tình huống mất lái. Trên đường đông xe, mặt đường trơn trượt, các hệ thống này vẫn là lớp bảo vệ cuối cùng khi phản xạ con người không theo kịp tình huống.
Chất chơi thật sự không nằm ở quyết định dám tắt hết mọi thứ, mà biết khi nào nên tắt, ở đâu nên tắt, và luôn có biên độ an toàn cho chính mình cũng như mọi người xung quanh.
Mời xe Khale EveryXE giới thiệu một cặp BRZ và MX-5 trong cùng một clip.
Những câu hỏi thường gặp về BRZ và MX-5
Dự án Subaru BRZ được hình thành như thế nào và vai trò của Toyota? Toyota hợp tác với Subaru sản xuất mẫu xe thể thao giá cả hợp lý thay thế cho dòng Celica đã khai tử. Sự kết hợp giữa động cơ Boxer phẳng có trọng tâm thấp tự nhiên của Subaru và nguồn lực của Toyota đã tạo nên cặp song sinh Toyota 86 và Subaru BRZ.
Người mua Subaru BRZ phải chấp nhận những giới hạn hay đánh đổi nào? Để đổi lấy trải nghiệm thể thao thuần khiết, người lái phải đánh đổi ba yếu tố: khoảng sáng gầm xe cực thấp, độ ồn cabin lớn và hộp số sàn 6 cấp có thể là rào cản thao tác không hề nhỏ đối với người mới tập lái xe thể thao.
Ý tưởng khai sinh mẫu xe mui trần huyền thoại Mazda MX-5 bắt đầu từ đâu? Ý tưởng xuất phát từ đầu thập niên 80 trong cuộc trò chuyện giữa nhà báo Bob Hall và kỹ sư trưởng Mazda Bắc Mỹ Yamamoto, nhưng mãi đến năm 1989, siêu phẩm roadster giá rẻ MX-5 mới xuất hiện. Còn người Việt phải chờ đến tận năm 2026 mới có cơ hội mua xe chính hãng.
Nỗi khổ và niềm vui của xe thể thao gầm thấp như Mazda MX-5 và Subaru BRZ? Nỗi khổ cũng nhiều tương đương so với niềm vui: sáng gầm thấp dễ bị cạ quẹt khi leo lề, xuống hầm; cảm giác hơi sợ khi đậu cạnh Tứ trụ bán tải hoặc xe container vì dễ rơi vào điểm mù. Niềm vui thì vô đối rồi, chỉ thua Thần gió Lotus Eletre một chút tốc độ hoá điên.
Khi nào người lái nên tắt hệ thống hỗ trợ lái (ADAS) trên BRZ và MX-5? Hệ thống hỗ trợ lái ADAS vốn được thiết kế an toàn cho số đông nên thường can thiệp rất sớm, vô tình triệt tiêu cảm giác lái cơ học thuần túy của xe. Do đó, người lái chỉ nên chủ động tắt ADAS khi mắt còn mở, khả năng kiểm soát còn cao.
