Hãy hình dung cuộc họp căng não ở tổng hành dinh Hiroshima, Japan năm 2019. Trên bàn là bản đề xuất gần như điên rồ với một hãng xe Nhật Bản tầm trung: xây một nền tảng xe sang hoàn toàn mới, tự thiết kế động cơ sáu xi-lanh thẳng hàng, và đặt sản phẩm vào sân chơi toàn cầu, nơi BMW X5 và Mercedes GLE đã ngự trị suốt nhiều thập kỷ.
Liều lĩnh? Chắc chắn. Nhưng đó chính xác là canh bạc Mazda quyết liệt đặt cược, trong đó CX-90 nghiễm nhiên được chọn là quân bài lớn nhất trên bàn để phá vỡ vùng an toàn, vươn đến đỉnh cao hơn.
Từ “zoom-zoom” đến tham vọng đổi ngôi
Để hiểu độ liều của canh bạc này, phải nhớ Mazda từng là ai.
Trong tâm trí số đông, Mazda nhiều năm là “thương hiệu zoom-zoom”, những chiếc xe vui vẻ, thuận mắt, cảm giác lái phấn khích, quan trọng nhất là vừa túi tiền. Mazda3, CX-5, MX-5 Miata: tất cả đều mang một lời hứa: cho bạn 80% niềm vui của xe sang với một nửa số tiền. Đó là vị trí đáng tự hào, nhưng vô hình cũng là một cái trần kính.
Năm 2022, Mazda quyết định đập vỡ cái trần (như Lexus đập vỡ con suốt) để định hình lại thương hiệu, gắn lên dòng CX hai con số phía sau. Họ xây nền tảng large-platform đặt động cơ dọc, trọng tâm cầu sau: kiến trúc của giới quý tộc xe Đức.
Trong dãy số 50,60,70 và 80, CX-90 đứng ở đỉnh tháp đội hình, và ngay lập tức cho thấy đây không còn là chiếc Mazda khiêm tốn trong ký ức năm nào. Đây là Mazda đứng thẳng lưng, nhìn thẳng mặt người Đức. Câu hỏi đặt ra với CX-90 là: làm sao áp triết lý Jinba Ittai sinh ra cho chiếc roadster MX-5 hai chỗ lên cỗ máy SUV ba hàng ghế nặng hơn hai tấn?
Đây mới là phần đáng nể. Thay vì vứt bỏ linh hồn để chạy theo tiện nghi đại trà, Mazda gồng mình giữ nó. Cái nền tảng cầu sau, cái vô-lăng nặng tay có chủ đích, cái cách chiếc xe cắm cua tự tin – tất cả là nỗ lực mang Jinba Ittai vào một body khổng lồ. Hay nói cách khác, Mazda thà làm khó mình còn hơn đánh mất chính mình.
Quá trình phát triển động cơ I-6 của Mazda
Không có hành động nào thể hiện canh bạc này rõ hơn việc Mazda tự thiết kế động cơ inline-6 (gọi tắt là động cơ I-6).
50 năm sau khi sáng tạo ra mẫu xe cửa cánh chim mini, Mazda một lần nữa làm nên dấu mốc đáng nhớ trong lịch sử ngành ô tô vào năm 2023 khi giới thiệu động cơ sáu xi-lanh thẳng hàng (inline-6) sản xuất hàng loạt đầu tiên của hãng, đi ngược lại xu hướng thu nhỏ dung tích động cơ (downsizing) đã thống trị ngành công nghiệp suốt nhiều thập kỷ.
Để tự tin đối đầu trực diện với những tên tuổi như BMW hay Mercedes, Mazda cần một hệ truyền động mang lại sự vận hành mượt mà ở đẳng cấp cao hơn cho tầm nhìn mới. Động cơ sáu xi-lanh thẳng hàng được lựa chọn bởi cấu trúc đánh lửa đặc biệt, tạo ra sự cân bằng tự nhiên gần như hoàn hảo, loại bỏ hầu hết các rung động vốn thường xuất hiện trên động cơ bốn xi-lanh hoặc V6.
Như bạn cũng biết, cảm giác lái của một chiếc xe không chỉ phụ thuộc vào hệ thống treo hay vô-lăng, mà chịu ảnh hưởng lớn từ cách bố trí các thành phần cơ khí. Trong đó, vị trí lắp đặt động cơ là yếu tố ít được số đông quan tâm, ngoại trừ kỹ sư ô tô.
Động cơ đặt ngang là lựa chọn phổ biến trên đa số ô tô từ xưa đến nay nhờ khả năng tối ưu không gian và chi phí sản xuất. Trong khi đó, động cơ đặt dọc thường xuất hiện trên các mẫu xe sang, xe thể thao hoặc bán tải nhờ lợi thế về khả năng truyền động và phân bổ trọng lượng.
Tháng 5/2019 – Công bố dự án
Mazda lần đầu tiên xác nhận đang phát triển một thế hệ động cơ sáu xi-lanh thẳng hàng hoàn toàn mới trong một thông cáo năm 2019. Hãng cho biết sẽ có cả phiên bản xăng Skyactiv-X lẫn dầu Skyactiv-D, được thiết kế để đặt dọc trên nền tảng dẫn động cầu sau hoàn toàn mới mang tên “Large Architecture”.
Tháng 10/2022 – Bắt đầu triển khai
Mazda chính thức ra mắt động cơ này tại nhiều thị trường quốc tế. Tại châu Âu, Mazda giới thiệu phiên bản diesel Skyactiv-D 3.3 sáu xi-lanh thẳng hàng với hiệu suất nhiên liệu vượt trội, cùng một biến thể xăng công suất thấp hơn. Trong khi đó, các phiên bản dành cho thị trường Bắc Mỹ được tinh chỉnh để ưu tiên hiệu năng mạnh hơn.
Tháng 1/2023 – Chính thức sản xuất hàng loạt
Mazda giới thiệu động cơ e-Skyactiv G 3.3 Turbo sáu xi-lanh thẳng hàng trên mẫu SUV đầu bảng CX-90 2024 tại khu vực Bắc Mỹ. Đây được xem là động cơ xăng sản xuất hàng loạt mạnh nhất từng được Mazda tự phát triển và chế tạo. Tháng 06/2026, bộ đôi CX-60 và CX-90 cặp cảng Việt Nam sau nhiều năm chờ đợi.
Triết lý kỹ thuật và tư duy “Right-Sizing”
Khác nhiều đối thủ lựa chọn giảm dung tích động cơ rồi bù lại bằng gia vị turbo, Mazda theo đuổi triết lý “right-sizing” ngay từ đầu: tối ưu kích thước thay vì đơn thuần thu nhỏ.
Bằng cách sử dụng dung tích tương đối lớn 3.3 lít, các kỹ sư có thể đạt được hiệu suất nhiên liệu cao cùng mô-men xoắn mạnh ở vòng tua thấp mà không phụ thuộc vào mức áp suất tăng áp quá lớn, qua đó giảm áp lực cơ học lên các chi tiết quan trọng bên trong động cơ.
Đây cũng là cơ sở để Mazda áp dụng công nghệ điều khiển động lực học như Kinematic Posture Control (KPC), giúp hạn chế đáng kể hiện tượng nghiêng thân xe khi vào cua, đồng thời nâng cao cảm giác lái.
Tìm hiểu nhanh động cơ đặt dọc và đặt ngang
Động cơ đặt dọc (Longitudinal engine) bố trí trục khuỷu nằm song song với chiều dài thân xe. Trên Mazda CX-90, động cơ I6 được lắp theo kiểu đặt dọc, giúp tối ưu hệ dẫn động cầu sau, cải thiện phân bổ trọng lượng và mang lại cảm giác vận hành cân bằng hơn.
Động cơ đặt ngang (Transverse engine) bố trí trục khuỷu nằm vuông góc với chiều dài thân xe. Đây là cách sắp xếp phổ biến trên các mẫu xe dẫn động cầu trước vì giúp tiết kiệm không gian, giảm chi phí sản xuất và tối ưu khoang hành khách.
Động cơ Boxer sử dụng hai dãy xi-lanh nằm đối xứng 180 độ. Các piston chuyển động đối đầu nhau giống hai võ sĩ đang tung cú đấm, từ đó tạo nên tên gọi Boxer. Thiết kế này giúp hạ thấp trọng tâm xe, cải thiện độ ổn định và khả năng bám đường. Đây là cấu hình được Subaru và Porsche trung thành sử dụng trong nhiều thập kỷ.
Động cơ I-6 hay V-6 đều có thể đặt ngang hoặc đặt dọc, chỉ Porsche 718 Boxter dám chơi kết cấu động cơ đặt giữa. Kết quả: bùng nổ trong từng khúc cua.
Mazda CX-90 sẽ gặp những gì phía trước?
Từ khi Đại tướng nhà Ford được lệnh rút lui, về mặt thị trường, Mazda CX-90 nhắm vào khe hở thông minh. Phía trên là Volvo XC90 cấu hình PHEV 7 chỗ sang trọng lịch lãm hơn 4 tỷ; bên cạnh đẳng Đức bình dân Volkswagen Teramont tất cả các phiên bản với cái giá trên 2 tỷ khiến nhiều người chùn bước.
Phía dưới là xe phổ thông cao cấp như Hyundai Palisade, Ford Everest Titanium đầy đủ công nghệ nhưng thiếu “chất” quý tộc. CX-90 chen vào giữa: cảm giác và chất liệu tiệm cận xe sang, nhưng công suất và mức giá dễ thở hơn nhiều.
5 gạch đầu dòng về Mazda CX-90 có thể tóm tắt như sau:
- Nhập khẩu từ Nhật Bản
- SUV full size 3 hàng ghế
- Động cơ 3.3L mạnh như súng
- Công nghệ an toàn tối tân
- Mức giá chạm ngưỡng 2 tỷ
Điểm thu hút nhất của Mazda CX-90 đối với tài già chắc chắn là động cơ mạnh như súng 3.3 lít, turbo. Chi tiết này cho thấy Mazda tập trung triệt để vào cảm giác vận hành cho CX-90 bất chấp giá xe sẽ đội lên cao do thuế nhập khẩu áp lên công suất động cơ lớn.
Lịch sử ngành xe đầy rẫy những hãng tầm trung cố leo lên hạng sang và ngã đau. Đó là canh bạc khắc nghiệt. Mazda thừa biết điều đó, nhưng họ vẫn quyết liệt đặt cược.
CX-90 có thể không bao giờ bán chạy bằng những chiếc SUV 7 chỗ gầm cao thực dụng như Geely Okavango, nhưng khi kết hợp với mẫu roadster 2 chỗ huyền thoại Mazda MX-5 đang mở bán, nó gánh trách nhiệm quan trọng hơn doanh số: định nghĩa lại Mazda có gì cho tương lai, ngoài CX-5 mẫu mực một thập kỷ trên đỉnh thị trường.
